بر اساس معلومات اداره تنظیم بازار انرژی (EPDK)، واردات گاز طبیعی تورکیه در سه ماه اول سال به 19.2 میلیارد متر مکعب رسیده است. واردات نفت و محصولات نفتی در این مدت مجموعاً 3.32 میلیون تن بود.

در حالیکه در ماه جنوری، ایالات متحده در واردات گاز طبیعی با تقریباً 35.7%، به تعقیب آن روسیه با تقریباً 35% و آذربایجان با 13.4% مقام اول را داشتند،  درماه فبروری، ایالات متحده موقعیت پیشتاز خود را با 27.2% حفظ کرد وروسیه درماه مارچ به مقام اول رسید.

در حالی که درواردات نفت و محصولات نفتی، روسیه موقعیت خود را منحیث تهیه کننده اصلی ادامه داد، عراق، قزاقستان و عربستان سعودی نیز سهم قابل توجهی داشتند.

درحالیکه درماه جنوری، عراق 14% و عربستان سعودی بیشتر از 9% داشت، روسیه تقریباً 49.7% مجموع واردات نفت را تشکیل میداد،همچنان درحالیکه درماه مارچ، روسیه با تقریباً 49.6% مقام اول را بدست آورد درماه فبروری، سهم عراق و قزاقستان افزایش یافت.

در زمانیکه اختلالات در تنگه هرمز که تقریباً 20% تجارت جهانی انرژی از آن عبور میکند، نگرانی ها را در مورد امنیت عرضه افزایش داده است، تورکیه با ساختار متنوع عرضه اش مشکلات قابل توجهی را در عرضه گاز طبیعی و نفت خام تجربه نکرده است و به صفت یک مسیر بدیل در جریان های انرژی منطقوی عمل میکند.

ترمینال سیحان در جریان های جهانی نفت نقش کلیدی دارد

در این زمینه، ترمینال سیحان به صفت یکی از نقاط اصلی خروجی نفت عراق و آذربایجان برای رسیدن به بازارهای جهانی برجسته است.

تورکیه که عمدتاً نفت را از طریق بحر وارد می کند، در حال تبدیل شدن به یک مرکز استراتژیک برای جریان نفت منطقوی برای رسیدن به بازارهای جهانی از طریق خط لوله باکو-تفلیس-سیحان و خط لوله نفت خام تورکیه-عراق است.

نفت آذربایجان از طریق خط لوله باکو-تفلیس-سیحان به ترمینال سیحان انتقال می یابد و از آنجا توسط تانکرها به بازارهای جهانی انتقال می یابد. این خط لوله به صفت یک دهلیز بدیل عمل میکند که وابستگی به روسیه را نه تنها برای آذربایجان بلکه برای تولید کنندگان مانند قزاقستان نیز کاهش میدهد.

بر اساس معلومات BOTAŞ، تقریباً 30.9 میلیون بشکه نفت از طریق خط لوله باکو-تفلیس-سیحان که ظرفیت سالانه 50 میلیون تن را دارد، در دو ماه اول سال انتقال داده شده است. این خط لوله همچنان به صفت یک مسیر مهم برای تحویل نفت خزر به بازارهای جهانی از طریق مسیر دیگری به غیر از روسیه و ایران برجسته است.

خط لوله نفت خام تورکیه – عراق که نفت عراق را از طریق سیحان به بازارهای جهانی انتقال می‌دهد نیز در این جریان نقش به سزایی دارد.

خط لوله نفت خام تورکیه- عراق که از کرکوک تا سیحان امتداد دارد و در ماه مارچ امسال دوباره فعال شد، ظرفیت روزانه تقریباً 1.5 میلیون بشکه را دارد. براساس پلان عملی این پروزه با از سرگیری محموله ها از خط لوله، که باید صادرات در ابتداء به 170,000 بشکه در روز افزایش داشته باشد، بعدا به 250,000 بشکه در روزارتقا میدهد، نقش تورکیه را در آوردن نفت از شمال به مدیترانه تقویت خواهد کرد.

حمایت قاطع تورکیه از امنیت تامین گاز طبیعی اروپا

تورکیه با بدست آوردن گاز طبیعی ازروسیه، آذربایجان وایران از طریق خطوط لوله بین المللی، موقعیت مرکزی خود را در این زمینه نیز تقویت می کند.

در حالیکه گاز مستقیماً از طریق خط لوله جریان آبی با ظرفیت سالانه 16 میلیارد متر مکعب از روسیه به تورکیه تامین میشود، جریان تورکیه از دو خط موازی با ظرفیت مجموعی 31.5 میلیارد متر مکعب تشکیل شده است. یکی از این خطوط برای مصرف داخلی تورکیه خدمت میکند، در حالیکه خطوط دیگر برای محموله های گاز به اروپای جنوبی و جنوب شرقی استفاده میشود.

گاز طبیعی از آذربایجان از طریق خط لوله گاز طبیعی باکو-تفلیس-ارزروم با ظرفیت سالانه تقریباً 24 میلیارد متر مکعب به تورکیه انتقال می یابد و اولین پیوند دهلیز گاز جنوبی را تشکیل می دهد.

گازی که ازطریق این خط لوله به تورکیه میرسدازطریق خط لوله گاز طبیعی ترانس آناتولی (TANAP) به سمت غرب انتقال می یابد، در حالیکه محموله ها به اروپا از طریق خط لوله ترانس ادریاتیک (TAP) انجام می شود.

TANAP که در سراسر تورکیه امتداد دارد، با ظرفیت سالانه تقریباً 16 میلیارد متر مکعب فعالیت میکند و تقریباً 6 میلیارد متر مکعب این ظرفیت به مصرف داخلی تورکیه اختصاص یافته است. در حالیکه 10 میلیارد متر مکعب آن به اروپا هدایت شده است. گاز انتقال یافته از طریق TANAP با TAP در مرز تورکیه و یونان وصل می شود و به بازار اروپایی می رسد.

TAP با ظرفیت سالانه تقریباً 10 میلیارد متر مکعب فعالیت میکند، مگر ظرفیت آن از نظر تخنیکی میتواند تا 20 میلیارد متر مکعب افزایش یابد. به لطف ادغام آن در شبکه گاز طبیعی ایتالیا، گاز آذربایجان می تواند از طریق نقاط خروجی در ایتالیا به مناطق مختلف اروپا انتقال یابد.

برعلاوه، خط لوله گاز طبیعی ایغدیر-نخچیوان، یکی از آخرین ارتباطات در همکاری های انرژی میان تورکیه و آذربایجان است، سال گذشته به بهره برداری سپرده شد. این خط لوله با ظرفیت روزانه حدود دو میلیون متر مکعب بوده وهدف آن برآورده ساختن نیازهای گاز طبیعی نخچیوان از طریق تورکیه است که وابستگی منطقه به گاز ایران را به طور چشمگیری کاهش می دهد.

جریان گاز طبیعی از ایران به تورکیه از طریق خط لوله گاز طبیعی ایران-تورکیه فراهم میگردد. این خط لوله با ظرفیت تخنیکی سالانه تقریباً 14 میلیارد متر مکعب، عرضه سالانه تا 9.6 میلیارد متر مکعب گاز را تحت یک توافق طولانی مدت بین تورکیه و ایران پیش بینی میکند.