خاقان فیدان، وزیر امور خارجه تورکیه، روز جمعه در سخنرانی خود در مجمع دیپلماسی آنتالیا، با اشاره به آتشبس ۱۴ روزه حاصل شده بین آمریکا و ایران در ۸ اپریل و تلاشها برای از سرگیری مذاکرات واشنگتن و تهران پس از شکست دور اول در اسلامآباد، گفت که صمیمانه امیدوار است که آتشبس به طور کامل اجرا شود و این روند به صلح پایدار منجر گردد.
فیدان با اشاره به اینکه جهان با تهدیدات چندبعدی روبرو است که هر روز یکدیگر را تحریک میکنند، گفت: «عدم قاطعیت و بحران اکنون به ویژگیهای تعیینکننده دوران ما تبدیل شدهاند.»
فیدان با یادآوری اینکه موضوع سال گذشته بر نسلکشی جاری در غزه و تأثیرات آن بر جهان متمرکز بود، گفت که موضوع امسال جنگ در ایران و پیامدهای آن برای جهان است.
او افزود: «آسیب عمیق وارده به نظام بینالمللی و تشدید مداوم تنشها، منطقه ما را با یکی از جدیترین چالشهای تاریخ معاصر روبرو کرده است. در این جریان، بشریت بار دیگر، با پرداخت قیمتی سنگین، آموخت که جنگ برندهای ندارد. بدون شک، درسهای تاریخی از این جنگ باید آموخته شود؛ این درسها باید توسط همه طرفها، در درجه اول توسط کشورهای منطقه، آموخته شوند.»
فیدان با ستایش از کسانی که در آتشبس دو هفتهای بین ایالات متحده-اسرائیل و ایران، به ویژه شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، نقش داشتند، تأکید کرد که نباید علت اصلی جنگ نادیده گرفته شود.
فیدان با اشاره به تهدید «مستقیم» توسعهطلبی اسرائیل برای جهان که ناشی از نسلکشی آغاز شده در غزه است، از «کسانی که خواهان صلح پایدار در منطقه و فراتر از آن هستند» خواست تا اسرائیل را متوقف کنند.
او تأکید کرد که جامعه بینالمللی در تلاشها برای توقف جنگ، اجماع نادری را نشان داده است.
او گفت: «ما باید تمام تلاش خود را بکنیم تا از چنین فرصت ارزشمندی به نفع گفتگو و دیپلماسی استفاده کنیم. در واقع، این شیوه برحورد در قلب مجمع دیپلماسی آنتالیا نهفته است: ( بازگرداندن دیپلماسی به کار)، از نظر ما دیپلماسی ارادهای برای خاموش کردن آتش قبل از گسترش بیشتر آن است. این توانایی ترمیم صبورانه روابط شکسته است. این شجاعتی است برای جلوگیری از مرگبار شدن خصومتها. این هنر حفظ و گسترش زمینههای مشترک برای آیندهای مشترک است. به عبارت دیگر، دیپلماسی در حال شکل دادن به فردا است.»
فیدان اظهار داشت که شکل دادن به آینده بر دو ستون اصلی استوار است.
ستون اول اصلاحات نهادی جهانی است. او بااستدلال اینکه، سیستم حاکمیت بینالمللی باید فراگیرتر، شفافتر و پاسخگوتر شود، چنین تأکید کرد که ساختارهای ضعیف و به طور فزایندهای نامشروع نمیتوانند بحرانهای امروز را مدیریت کنند و یک سیستم بینالمللی ناعادلانه کاری جز به تعویق انداختن و تعمیق درگیریها انجام نمیدهد.
او افزود که فرآیندهای صلح نباید به بازیگران مخرب واگذار شود و جامعه بینالمللی باید مسئولیت اخلاقی و سیاسی مشترکی را بر عهده بگیرد. او هشدار داد که رفاه جهانی باید به طور عادلانهتری تقسیم شود و هوش مصنوعی نباید به ابزار جدیدی برای سلطه در دست چند بازیگر تبدیل شود. او گفت که بشریت باید از پیشرفت تکنالوژی به طور مساوی و بدون عقب ماندن هیچ کشور یا منطقهای بهرهمند شود.
فیدان با اشاره به چالشهای منطقوی گفت که ستون دوم، برداشتن گامهای استراتژیک برای تضمین صلح و رفاه پایدار در منطقه است.
او جنگ روسیه و اوکراین، فعالیتهای نظامی اسرائیل که از غزه تا سوریه، لبنان و ایران گسترش یافته و بیثباتی در شاخ آفریقا و سودان را به عنوان نشانههایی از بحرانهای همزمان فزاینده ذکر کرد.
او گفت تورکیه یکی از معدود کشورهایی است که میتواند با همه طرفها بر اساس اعتماد صحبت کند و نقش میانجی را ایفا نماید.
او افزود که تورکیه عمیقاً بار و عواقب این بحرانها را درک میکند و به تلاش برای ثبات منطقه ادامه خواهد داد.
او گفت که یک نظم منطقهای پایدار مستلزم احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی، پذیرش تنوع قومی، فرهنگی و فرقهای به عنوان یک دارایی وحدتبخش، همکاری امنیتی منطقوی قویتر، پایان دادن به استفاده از بازیگران غیردولتی و پیشرفت به سوی راهحل دو کشوری در فلسطین است.
او گفت که گامهای جسورانهای که در مواقع بحران عمیق برداشته میشوند، صلح و ثبات پایدار را ممکن میسازند.
