رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور تورکیه سفر خود به نیویورک برای شرکت در هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد و دیدارهای بعدی در واشنگتن با دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده را به عنوان «سفری سازنده، مفید و تاریخی» برای دیپلماسی تورکیه توصیف کرد.
اردوغان تأکید کرد که مجمع عمومی امسال بیش از همه تحت تأثیر وضعیت غزه قرار داشت. او گفت: «نسل کشی در غزه و مسئله گسترده تر فلسطین بر این مجمع عمومی تأثیر عمیقی گذاشت.» وی اشاره کرد که بریتانیا، فرانسه و ده کشور غربی دیگر به رسمیت شناختن فلسطین را اعلام کرده اند.
اردوغان افزود: «این تصمیمات به رسمیت شناختن، به ویژه از سوی دو عضو شورای امنیت سازمان ملل، تاریخی است. با این گام ها، تعداد کشورهایی که فلسطین را به رسمیت شناخته اند از ۱۵۰ کشور فراتر رفته است. حمایت از راه حل دو دولت هم از نظر کیفیت و هم کمیت در حال افزایش است، اما جامعه بینالمللی باید قاطعانه عمل کند تا این امر به واقعیت تبدیل شود.»
وی استدلال کرد که «اقدامات بی پروا و سیاست های اشغالگرانه اسرائیل» تلاش ها برای دستیابی به این هدف را خنثی می کند و افزود که شخصاً موضوع غزه را در سخنرانی خود در مجمع عمومی، در دیدار مشترک با ترامپ و در کنفرانس سطح بالایی که با ریاست مشترک فرانسه و عربستان سعودی برگزار شد، مطرح کرده است. او گفت: «ما به تلاش های خود در این راستا ادامه خواهیم داد.»
رئیس جمهور تورکیه همچنین مواضع تورکیه در مورد مسئله قبرس، سوریه و جنگ روسیه و اوکراین را برجسته کرد و به ابتکارات بشردوستانه و میانجی گری انقره، از جمله توافق بحیره سیاه غلات و تبادل اسرا اشاره کرد.
هدف تجارت دوجانبه ۱۰۰ میلیارد دالری
اردوغان در مورد برنامه دوجانبه خود گزارش داد که در دیدار با ترامپ موضوعات تجارت، همکاری دفاعی و امنیت منطقهای مورد بحث قرار گرفت. دو رهبر هدف ۱۰۰ میلیارد دالری تجارت دوجانبه را تأیید کردند و اردوغان اشاره کرد که تعرفه های گمرکی و سایر اقدامات تسهیل کننده تجارت مورد بررسی قرار گرفت.
وی افزود که همکاری دفاعی «با دیدگاهی سازنده» مورد بحث قرار گرفت. تمرکز اصلی مذاکرات غزه بود و اردوغان تأکید کرد که هر دو طرف دیدگاه مشترکی در مورد توقف خونریزی و حرکت به سمت صلح پایدار دارند.
اردوغان به خبرنگاران گفت: «ما در کاخ سفید بسیار گرم استقبال شدیم. جو صمیمی و مفید بود.» وی افزود: «رئیس جمهور ترامپ سیاستمداری است که به صراحت صحبت می کند و گفت وگوی ما نیز این را منعکس می کند. این بازدید نمی تواند با بدگویی ها خدشه دار شود. این سفر تأثیر مثبتی بر روابط تورکیه و امریکا خواهد داشت.»
در مورد غزه، اردوغان گفت که فاجعه انسانی را مستقیماً به ترامپ منتقل کرده است. او افزود: «ما در مورد چگونگی حرکت ابتدا به سمت آتش بس و سپس صلح پایدار بحث کردیم. دیدگاه ها همگرا بود.»
وی افزود: «راه حل دو دولت تنها فرمول قابل اجرا برای صلح پایدار در منطقه است. کشتار کودکان، زنان و غیرنظامیان بی گناه تحت هیچ بهانهای از امنیت قابل توجیه نیست.» اردوغان تأکید کرد که تورکیه این مسئله را در دستور کار بینالمللی نگه خواهد داشت «تا زمانی که صلح عادلانه و پایدار محقق شود.»
اردوغان همچنین به تصاویری از رنج و سختی که در سخنرانی خود در مجمع عمومی نشان داده بود، اشاره کرد، از جمله کودکان دچار سوء تغذیه در غزه. او گفت: «این تصاویر جایی صحبت کردند که کلمات ناتوان بودند.» وی افزود که اسرائیل به طور فزایندهای منزوی می شود. «به رسمیت شناختن فلسطین توسط کشورهای بیشتر نشان می دهد که وجدان جهانی خاموش نشده است.»
تمامیت ارضی سوریه
اردوغان در مسائل منطقهای بر حمایت از تمامیت ارضی سوریه تأکید کرد و نگرانی خود را از حملات اسرائیل در سراسر شرق میانه، از جمله در سوریه، لبنان و یمن ابراز داشت. وی دیدار خود با احمد الشرع، رئیس جمهور سوریه، در نیویورک را تأیید کرد و بر تمایل تورکیه برای همکاری در بازسازی سوریه و اصرار بر اینکه «گروه های تروریستی جایی در آینده سوریه ندارند» تأکید کرد.
وی همچنین به روابط بهبود یافته تورکیه با مصر اشاره کرد و تطبیقات مشترک بحری در مدیترانه شرقی پس از ۱۳ سال را برجسته کرد. او خاطرنشان کرد که همکاری با هر دو کشور مصر و لیبیا در حال گسترش است و بر عزم تورکیه برای حفاظت از حقوق خود در عین جستجوی ترتیبات «برد-برد» در منابع مدیترانه تأکید کرد.
در مورد مسئله قبرس، اردوغان تکرار کرد که «مدل فدراسیون به پایان رسیده است» و تنها راه حل واقع بینانه به رسمیت شناختن دو دولت مستقل است. وی اصرار داشت که انتخابات آینده در جمهوری تورک قبرس شمالی موضع انقره را تغییر نخواهد داد.
در نهایت، اردوغان بر اهمیت وحدت ملی در برابر چالش های خارجی تأکید کرد و بر تأکید قبلی خود بر تقویت «جبهه داخلی» اشاره نمود. او به عزم تورکیه برای ساختن آیندهای «عاری از تروریزم» در عین پیشرفت در زمینه های دفاعی، تکنالوژی و اقتصادی اشاره کرد.
اردوغان در پایان سخنان خود چنین گفت: «سیاست خارجی تورکیه صلح محور است. ما می دانیم که صلح عادلانه هیچ بازندهای ندارد. تا زمانی که خونریزی متوقف نشود، تورکیه به مبارزه خود ادامه خواهد داد.»
