در حال حاضر چه چیزی در دست تان است؟
به طور اوسط چند ساعت در روز را صرف
نگاه کردن به صفحه نمایش می کنید؟ سه ساعت؟ پنج ساعت؟ شاید بیشتر؟
چه اتفاقی برای مغز شما میافتد؟
آکسفورد، هاروارد، امآیتی...
تحقیقات معتبرترین پوهنتونهای جهان هم همین را میگویند:
مغزهای ما... در حال زوال هستند.
حتی زمانی که شما فکر میکنید، رسانه
اجتماعی توجه، حافظه و توانایی احساس همدردی شما را از بین میبرد.
اما خبر خوب این است که راه حلهایی
وجود دارد…
اگر آماده هستید، وقت آن رسیده که
مغز خود را نجات دهید...
امروز در مورد یک موضوع قابل توجه که همه ما را نگران میسازد بحث خواهیم کرد: تهدید جدید عصر دیجیتال: زوال مغز.
چند بار متوجه شدهاید که برای ساعتها
در حال گشت و گذار در صفحه تیلفون خود هستید؟ چند بار همان "فقط پنج
دقیقه" گشت و گذار در شبکههای اجتماعی به چندین ساعت تبدیل شده است؟ این
دقیقاً همان جاییست که مغز ما در معرض خطر قرار میگیرد.
استفاده از رسانههای دیجیتال، به
ویژه در میان جوانان، به سرعت در حال افزایش است. و این افزایش عواقب جدی به همراه
دارد: زوال شناختی، خستگی ذهنی... محققان در شفاخانه اطفال باستون در ایالات متحده
این پروسه را «استفاده مشکلساز از رسانههای تعاملی» مینامند.
تحقیقات در این مورد چه میگویند؟
مراقب باشید، زیرا یافتهها واقعاً تأملبرانگیز هستند.
استفاده بیش از حد از رسانه های
اجتماعی سبب کوتاه شدن طول توجه جوانان و مختل کردن چرخه طبیعی استراحت مغز میشود.
تحقیقات انجام شده در پوهنتون آکسفورد در سال 2024 نشان داد که قرار گرفتن دوامدار
در معرض محرکها باعث ایجاد علایم حواس پرتی، خستگی ذهنی، و زوال شناختی میشود.
و چیزی که حتی ناراحتکنندهتر است
این است که اعتیاد به رسانههای دیجیتالی نه تنها روابط اجتماعی را تضعیف میکند،
بلکه میزان تنهایی و افسردگی را نیز افزایش میدهد.
یافتههای
انستیتوت تکنالوژی ماساچوست وضعیت را حتی واضح تر میسازد: استفاده بیش از حد از
صفحه نمایش، عملکرد مغز را آهسته میسازد. و علاوه بر این – منجر به کاهش همدلی در
جوانان نیز میشود.
متخصصین میگویند که قرار گرفتن بیش
از حد مغز در معرض محرکهای دیجیتالی باعث میشود که افراد ارتباط خود را با محیط
از دست داده و برای سازگاری با دنیای واقعی دچار مشکل شوند.
حالا بیایید در مورد مفهوم
"زوال مغز" صحبت کنیم. به نظر ناراحت کننده میرسد، این طور نیست؟
متخصص مغز و اعصاب، مروه توغچه دوغرو
این موضوع را چنین تفسیر میکند - و لطفاً با دقت گوش دهید زیرا این تفسیر برای
همه ما فوق العاده مهم است:
"صرف کردن بیشتر وقت تان به صورت مجازی
در مرور و تماشای ویدیوهای خنده دار سرگرم کننده است، اما اگر این تمام چیزی باشد
که انجام میدهید، مغز شما فعالیت مورد نیاز خود را انجام نمیدهد.
به این شکل فکر کنید که: مغز شما یک
عضله است و مانند تمام عضلات، باید به چالش کشیده شود تا قوی بماند. اگر شما به
شکل دوامدار محتوای کم شدت یکسان را مصرف میکنید، مغز شما ورزش لازم را که برای
تیز ماندن نیاز دارد، بدست نمیآورد."
و بنابراین... زوال آغاز میشود.
داکتر دوغرو یک مشاهده دیگر دارد:
عمل تکراری پیمایش از طریق صفحات نمایش – آن حرکت بی پایان پیمایش که همه ما انجام
میدهیم – ظرفیت مغز را در رمزگذاری و ذخیره کردن معلومات مختل میسازد.
و گویا تنها این هم نیست، همچنین یک
تضعیف در وظایف اجرائیوی مغز، مانند برنامه ریزی، سازماندهی، حل مسئله، تصمیم گیری
و حافظه کاری نیز وجود دارد.
حال بیایید در مورد مفهوم "doomscrolling"
یا همان "شوم گردی" صحبت کنیم. این موضوع شاید یکی از مهمترین اصطلاحاتی
باشد که شما امروز یاد خواهید گرفت.
شوم گردی به معنی غرق کردن خود در یک
جریان اخبار منفی است. و متاسفانه ما انسانها تمایل داریم که معلومات منفی را
بیشتر از معلومات مثبت در اولویت قرار داده و به خاطر بسپاریم.
از اینرو، مواجه شدن با اخبار ناراحت
کننده مردم را به جستجوی معلوماتی که حتی بیشتر دلسرد کننده هستند، سوق میدهد. یک
مطالعه نشان داده افرادی که بیش از حد اخبار منفی را دریافت میکنند، سلامت روانی
و حتی جسمی ضعیفتری دارند.
حال سوال این است که چه میتوانیم
بکنیم؟ خبر خوب این است که راهحلهایی وجود دارد.
متخصصین میگویند که سم زدایی
دیجیتالی میتواند یک راه حل موثر باشد. یافتههای پوهنتون هاروارد بسیار امیدوار
کننده است: دور ماندن از دستگاههای دیجیتالی به مدت یک روز در هفته میتواند
عملکرد شناختی را بهبود بخشیده و خستگی ذهنی را کاهش دهد.
افزایش فعالیت فزیکی و محدود کردن
زمان استفاده از صفحه نمایش... این موارد به مغز ما اجازه میدهد تا استراحت کرده
و بشکل موثرتری کار کند.
آموزش سواد رسانههای دیجیتالی نیز
بسیار مهم است. مطالعات انجام شده در ایالات متحده و اروپا نشان داده است که جوانانی
که آموزش سواد رسانهای دریافت میکنند، استفاده از رسانههای دیجیتال را به شکلی
آگاهانه تر مدیریت میکنند.
داکتر دوغرو، متخصص مغز و اعصاب،
چندین توصیه مهم، به ویژه برای خانوادهها دارد:
"والدین باید با تنظیم کردن زنگهای
هشدار به اطفال خود کمک کنند تا خود کنترولی را ایجاد کنند. همچنین در مورد اهمیت
سم زدایی دیجیتالی نیز تاکید میکنیم. تحقیقات نشان میدهد که وقفههای کوتاه مدت
در استفاده از رسانههای اجتماعی سلامت روانی را بهبود میبخشد."
بعد از این شاید بهترین کاری که میتوانید
انجام دهید این باشد که تیلفون خود را کنار گذاشته و با دنیای واقعی ارتباط برقرار
کنید. مغزتان از شما تشکر خواهد کرد.
