خاقان فیدان، وزیر امور خارجه تورکیه، در میز تحریریه خبرگزاری آناتولی، به سؤالات پاسخ داد و در مورد مسائل جاری ارزیابیهایی ارائه داد.
وزیر فیدان در مورد «توافق دفاع مشترک مکه» که دیروز بین تورکیه، پاکستان و عربستان سعودی امضا شد، گفت: «واقعاً یک روز تاریخی بود. در سیاست خارجی ما که تحت رهبری رئیس جمهور (رجب طیب اردوغان) دنبال کردهایم، یکسلسله سنگ بناهایی وجود دارد که سالهاست به دنبال آنها بودهایم. ما شاهد رویدادی بودیم که مربوط به تحقق یکی از آنهاست.»
«مانند ماده ۵ ناتو، اما بدون دشمن مشترک»
خاقان فیدان، وزیر امور خارجه تورکیه، اظهار داشت که توافقنامه دفاعی امضا شده در مکه بین تورکیه، عربستان سعودی و پاکستان از نظر تخنیکی معادل ماده ۵ ناتو است که بیان میکند «حمله به یک کشور، حمله به همه تلقی میشود»، اما با یک تفاوت اساسی: این توافقنامه هیچ دشمن مشترکی را تعریف نمیکند و هیچ کشوری را هدف قرار نمیدهد.
فیدان در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری آناتولی در روز شنبه، مفصلترین توضیح تا به امروز را در مورد این پیمان سهجانبه مهم ارائه داد که آن را پاسخی ضروری به بیثباتی فزاینده در منطقه توصیف کرد.
فیدان گفت: «توافقنامه دفاعی مکه از نظرتخنیکی مشابه ماده ۵ ناتو است.» و افزود که این پیمان هیچ تهدید مشترکی را مشخص نمیکند و سه کشور بر اساس این درک مشترک به این توافق رسیدهاند که بیثباتی فزاینده در منطقه نیاز به یک چارچوب دفاع جمعی ساختاری دارد.
فیدان با تأکید بر اینکه این پیمان صرفاً دفاعی است و هیچ گونه ماهیت توسعهطلبانهای چه در نیت و چه در طراحی ندارد، خط سرخ روشنی بین دفاع جمعی از خود و موضع نظامی تهاجمی ترسیم کرد: «هیچ کشوری هدف ما نیست مگر اینکه کشورهای عضو مورد حمله قرار گیرند.»
فیدان همچنین خاطرنشان کرد که ماهیت هر سه امضاکننده به طور طبیعی این اتحاد را از تهدیدی برای همه ای منطقه را احاطه میکند و اظهار داشت: «تورکیه، عربستان سعودی و پاکستان کشورهای توسعهطلب نیستند.»
وزیر فیدان با این بیانیه تأکید کرد که این پیمان نه برای قدرتنمایی یا دنبال کردن جاهطلبیهای ارضی، بلکه کاملاً برای تضمین امنیت و ثبات طراحی شده است.
"چرا حالا؟"
وزیر امور خارجه اظهار داشت که این توافق از یک ضرورت استراتژیک واقعی ناشی شده است و خاطرنشان کرد که خاورمیانه و اطراف آن وارد یک دوره خطرناک و مداوم بیثباتی شدهاند که نیازمند پاسخی هماهنگ از سوی قدرتهای بزرگ منطقوی است.
گروه سهگانه؛ پیمان مکه، تورکیه، عضو ناتو با یکی از بزرگترین اردوهای ناتو، عربستان سعودی، بزرگترین هزینهکننده نظامی در جهان عرب، و پاکستان، کشوری مسلح به سلاح هستوی با یکی از بزرگترین اردوهای منظم در آسیا را گرد هم میآورد.
دیدگاه رئیس جمهور اردوغان
فیدان اظهار داشت که دیدگاه رئیس جمهور رجب طیب اردوغان گسترش پیمان مکه فراتر از سه کشور و در صورت لزوم، شامل کردن همه کشورها در این چارچوب است.
فیدان با اشاره به گسترش آینده این پیمان، ابراز عقیده کرد که مصر در مرحله بعدی به این توافق خواهد پیوست. او تأکید کرد که پیمان مکه گامی کلیدی به سوی ثبات پایدار در منطقهای است که از زمان خروج عثمانی مدتهاست با بیثباتی مواجه بوده است.
جنگ روسیه و اوکراین
فیدان با اشاره به جنگ روسیه و اوکراین اظهار داشت که وقتی جنگ فرسایشی فراتر از خطوط مقدم گسترش مییابد، این درگیری به موضوع بقای ملی تبدیل میشود:
"وقتی جنگ فرسایشی به خطوط عقب گسترش مییابد، مسئله این میشود که آیا یک ملت زنده خواهد ماند یا خیر. شما از هر وسیلهای که در اختیار دارید استفاده میکنید."
مسئله قبرس
فیدان در مورد جزیره قبرس اظهار داشت که تورکیه دولت قبرس یونانی را به عنوان یک دولت به رسمیت نمیشناسد و بر لزوم احترام به حقوق تورکهای قبرس تأکید کرد: "ما دولت قبرس یونانی را به عنوان یک دولت به رسمیت نمیشناسیم. اگر شما حقوق تورکهای قبرس را به رسمیت نمیشناسید، من هم دولت بودن شما را به رسمیت نمیشناسم. شما دولتی نیستید که در سال ۱۹۶۰ تأسیس شده باشد."
فیدان همچنین اظهار داشت که صلح و ثبات در جزیره قبرس به دلیل حضور سربازان تورک است.
اسرائیل
فیدان با درخواست ادامه و تعمیق انزوای سیاسی بینالمللی فزاینده اسرائیل پس از موضعش در غزه، اظهار داشت که انقره قصد ندارد نگرش خود را نسبت به تلابیب نرمتر کند و به اعمال فشار برای مسئولیتپذیری بینالمللی ادامه خواهد داد:
"انزوای سیاسی بینالمللی اسرائیل باید بدون وقفه ادامه یابد."
